กวางผากับความคุ้มครองในปัจจุบัน 

กวางผาจัดเป็นสัตว์ป่าที่ค่อนข้างหายากและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อย่างยิ่ง รัฐบาลไทยจึงประกาศให้กวางผา เป็น 1 ใน 15 ชนิดของสัตว์ป่าสงวนของประเทศไทย ห้ามมิให้มีการล่า ซื้อขาย และครอบครอง

เป็นสัตว์ในบัญชีหมายเลข 1 (Appendix I) ของอนุสัญญาว่าด้วยการค้าซึ่งชนิดพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ระหว่างประเทศ (CITES)คือ ห้ามค้าโดยเด็ดขาด เนื่องจากใกล้จะสูญพันธุ์ ยกเว้นเพื่อการศึกษา วิจัยหรือเพาะพันธุ์  และตามการจัดสถานภาพของ IUCN(สหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรธรรมชาติ)  จัดสถานภาพให้เป็นCR (Critically Endangered) หมายความว่า วิกฤต มีความเสี่ยงสูงมากที่จะสูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติในขณะนี้

ทางรอดและทางออกของกวางผา

สถานการณ์ปัจจุบันกวางผาในปัจจุบัน เหลือจำนวนประชากรน้อยมาก  ซึ่งเจ้าของพื้นที่เองก็ไม่สามารถระบุได้แน่นอนว่าพื้นที่ทีรับผิดชอบอยู่นั้นมีกวางผาอยู่กี่ตัวกันแน่  แต่พอประมาณว่ามีจำนวนเพิ่มขึ้น จากการพบเห็นตัวบ่อยขึ้น ของการตรวจลาดตระเวน และจากการบอกกล่าวโดยนักท่องเที่ยว ที่พบเห็นและสามารถบันทึกภาพได้ (หรือการพบบ่อยขึ้นนั้นเพราะว่ากวางผามีที่อาศัยจำกัด ก็น่าคิดเหมือนกันใช่ไหม)

สัตว์ป่าอื่นๆที่หลายคนพยายามและทำเพื่อให้มีสัตว์เหล่านั้นกับคืนมาในป่าธรรมชาติของไทยด้วยการอนุรักษ์รักษา ศึกษาวิจัย การเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ แผนฟื้นฟูประชากร การปล่อยเพื่อการแลกเปลี่ยนหน่วยพันธุกรรม  และที่ขาดไม่ได้นั้นคือการรักษาพื้นที่อาศัยซึ่งจะต้องใช้ความร่วมมือจากหลายภาคส่วน  กวางผาเองก็ไม่ได้แตกต่างอะไรกับสัตว์ป่าเหล่านั้น ที่จะต้องเร่งสร้างทางรอดทางออก ทั้งนี้นั้นเพื่อเป็นสิ่งที่จะทำให้กวางผาอยู่คู่กับป่าเมืองไทย

ผู้เขียนเองแว่วยินเสียงมาว่า สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อยและอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์เองได้ก็มีการพูดคุยกันถึงเรื่องนี้เหมือนกันเกี่ยวกับการปล่อยกวางผาในพื้นที่ เพื่อฟื้นฟูประชากรและที่สำคัญคือการแลกเปลี่ยนหน่วยพันธุกรรม ป้องกันการผสมเลือดชิดก่อเกิดพันธุกรรมอ่อนแอ (หากแว่วยินเสียงมาผิดก็หวังว่าบทความนี้จะช่วยให้เสียงแว่วเป็นเสียงที่หนักแน่นและได้ยินไปทั่ว นั่นก็เพื่อป่าไม้และสัตว์ป่าเมืองไทย)

โดยที่ในพื้นที่สูงชันยากลำบากยากแก่การเข้าถึง สภาพแวดล้อมที่จำกัด ทั้งปัจจัยเรื่องน้ำ ภูมิอากาศ ฯลฯ  อาจดูเป็นอุปสรรคในการทำงานเพื่อการอนุรักษ์รักษากวางผา แต่เชื่อเถอะว่าตราบใดที่ให้โอกาสและการสนับสนุนคนทำงาน ปัญหาอุปสรรคเหล่านี้นั้นไม่เหนือบ่ากว่าแรงของคนตั้งใจที่จะทำงานเพื่อป่าไม้และสัตว์ป่านักหรอก   

เป็นอย่างไรบ้างครับ สุดท้ายนี้ หวังว่า หลายคนคงจะทราบเรื่องเกี่ยวกับกวางผาบ้างพอหอมปากหอมคอ หรือหากใครต้องการทราบข้อมูลเพิ่มเติม แต่ไม่อยากหาเองก็เสนอแนะเข้ามาครับแล้วกระผมผู้เขียนนี่จะได้สืบค้น มาเพิ่มเติม สุดท้ายก็ฝากว่า สัตว์ป่าทุกตัวเกิดมามีหน้าที่และคุณค่าต่อการคงอยู่บนโลกผืนนี้มากกว่าเป็นอาหารและสัตว์เลี้ยง นะครับ

หยุดซื้อ หยุดกิน สัตว์ป่าไม่สูญพันธุ์

กางเขนดง

ร้องขับขานสิ่งที่เราเป็น

เอกสารประกอบการเขียน

-รัตนวัฒน์ ไชยรัตน์.2540.นิเวศวิทยาของกวางผา (Nemorhaedus goral( Hardwick ,1825)) ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่และตาก

-วรพล ดีปราสัย.2549.  การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการสำรวจระยะไกลเพื่อประเมินถิ่นที่อยู่อาศัยของกวางผา ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่

-กวางผาที่ดอยเชียงดาว โดย กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์กวางผาในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว .ม.ป.ป.